Serdar AYDOĞAN

1-GİNİ KATSAYISI

Gini katsayısı ölçümlerine göre eşitlik sıfır ile değerlendirilir. 0 (sıfır)dan uzaklaştıkça eşitsizlik artar Dünya bankası kaynaklarına göre aşağıda Türkiye ölçümleri gösterilmekte

Gini katsayısına göre Türkiye’de eşitsizlik oldukça fazla olduğu fakat eşitsizliğin azalarak devam eden bir süreci göstermektedir.

Türkiye Gini katsayısına göre eşitsizlik gelişmiş ülkelere göre geride, gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi vaziyette olduğumuz görülüyor.

2- GELİR BEŞLİKLERİ (QUİNTİL DAĞILIMI)

En düşük %20’lik kesim zamanla biraz daha fazla pay alıyor (yaklaşık %5.5 → %6.3), fakat hâlâ oldukça düşük seviyede.

En yüksek %20’lik kesim toplam gelirin yaklaşık yarısını almaya devam ediyor; bu da gelir eşitsizliğinin yüksek seyrettiğini gösteriyor.

➖ Orta gelir gruplarında (%40–%80 arası) küçük dalgalanmalar görülüyor; genellikle payları sabit kalıyor ya da çok az artıyor.

Gelir Beşlikleri (Quintil Dağılımı) na göre son 30 yılda zenginimiz %1 artmış fakat orta üst gelirde aşağı yön dikkat çekiyor. Grafikte üst %20 ile orta üst gelir arasında uçurum devam ediyor.

Ülke	En Düşük %20	2. %20	3. %20	4. %20	En Yüksek %20
Türkiye	6.3%	11.0%	15.2%	18.4%	49.1%
İsveç	9.8%	14.5%	18.6%	23.0%	34.1%
ABD	5.2%	9.5%	14.0%	21.3%	50.0%
Fransa	8.5%	13.6%	17.4%	22.5%	38.0%
Meksika	3.9%	7.5%	12.3%	19.1%	57.2%
Güney Afrika	2.4%	4.7%	7.9%	15.0%	70.0%

Bu tabloda en adil dağılım İsveç’te iken hali bizden çok daha kötü olan ise Güney Afrika olarak görünüyor.

3- PALMA ENDEKSİNE GÖRE

Yukarıdaki grafik, 1990–2025 yılları arasında Türkiye’de Palma eşitsizlik oranının tahmini gelişimini göstermektedir:

1990–2001: Yüksek eşitsizlik dönemi (2.25–2.32 arası), ekonomik istikrarsızlık ve krizler etkili.

2002–2017: Eşitsizlikte göreceli azalma (2.17’den 1.68’e), sosyal politikaların ve istihdam artışının etkisi.

2018–2025 (tahmini): Ekonomik krizler ve yüksek enflasyon nedeniyle eşitsizlikte yeniden artış eğilimi.

Theil endeksine göre Türkiye’de eşitsizliğin en az olduğu yıllar 2010-2016 yıllar olarak görülüyor.

4-LORENZ EĞRİSİNE GÖRE

1995 : En fazla eşitsizlik olduğu yıllar

2010 : En fazla eşitliğin olduğu yıllar.

2025 : Eşitsizlik tekrar artmakta (~2.18)

1995 yılından 2010 yılına kadar eşitsizlik azalmış, insanlar arasında gelir uçurumunun en az olduğu dönem olarak görebiliriz. 2010 dan sonrası yeniden eşitsizlik artmaya devam etmiştir.

5-ATKİNSON EĞRİSİNE GÖRE

1995 ile 2025 yılları arasında Türkiye’de gelir eşitsizliği, Atkinson endeksi üzerinden değerlendirildiğinde, önemli bir artış göstermiştir. Bu durum, ekonomik büyümenin toplumun tüm kesimlerine eşit şekilde yansımadığını ve sosyal politikaların daha etkili hale getirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu bağlamda tüm bu eşitsizlik modellemeleri, ülkelerin resmi verilerinden oluşması gerçeklikten bazen kopmak anlamına da gelir. Zira ülkeler verilerini oluştururken kötü rakamları sunmaktan kaçınır; iyi rakamları ise sürekli servis eder. Bu parametrelere göre dünyada gelir eşitsizliğinin sürekli artan haline göre Türkiye’de gini katsayısı hariç diğer modellerde bunu net görebiliyoruz. Eşitsizliğin durması ve bir gün tamamen yok olması gibi romantik söylemlerle sizlere yazımı okuduğunuz için teşekkürlerimi iletiyorum.