Serdar AYDOĞAN

Türkiye de yatırım yapmak? Neye Nasıl yatırım Yapıldı?

Yatırım : parayı, gelir getirici taşınır ya da taşınmaz bir mala yatırma diye tanımlanır. Ulkemizde genellikle taşınmaz bir mala yatırmak en iyi yatırım aracı olarak görülmüştür.

Ülke vatandaşları olarak çalışarak kazandığımız her kuruşun hesabın yapan, bütçemize denk harcama yapan bir milletiz. Harcama yaparken en dikkat ettiğimiz husus tasarruf. Peki neden tasarruf ediyoruz? Türk Lirasının değer kaybı 1980’li yıllardan beri hayatımızın en büyük sıkıntısı ve bu sıkıntı  2001 yılından 2011 yılına kadar olan süre harici sürekli bizi kaygılandırdı. Sonucunda tasarruf ile yatırıma döndürdü. Asgari Ücretin 109 liradan 11.402 liraya 104 kat geldiği bir ekonomik sistemde ‘’Ne alırsan al zarar etmezsin ‘’ mottosu değişmedi.

1 adet yumurtanın 2000 de 0,04 lira yani 4 kuruştan 5 liraya 109 kat oranında arttı

1 kg peynirin 50 kuruştan 150 liraya 300 kat oranında arttı

Araç (otomobil) Gram Altın , 1 kg Peynir , GramGümüş ,Konut (ev), Yumurta adet , Asgari Ücret ,Hisse Senedi , Abd Doları 2000 yılından 2023 yılına kadar artış oranlarının ortalaması 200x kat şeklinde olduğunu görüyoruz. Yani 200 kat üzeri kazanan herkes başarılı 200 kat altında kazanan ise sadece enflasyona yenilmediğini görür peki 50 kat kazanan biri ? son 23 yılda  iyi yatırım yapmadığı görülür.

Şimdi gelelim son 23 yılda (2000-2023) halk parasını ne ile değerlendirdi.

	2000	2023	Artış Oran
Hisse Hektaş	0,01	20	2000
Arsa	10.000	15000000	1500
Gram Altın	5,5	1800	327
OTO COROLLA	2.500	800.000	320
Konut	10.000	3.000.000	300
GramGümüş	0,1	21	210
Hisse Garanb	0,55	46	84
bist100	150	7800	52
Abd Doları	0,62	28	45

Tabloda görüldüğü üzere enflasyon ( 200 kat) üzerinde getiri sağlayan

1: İyi bir seçim veya şans mı onu bilemem ama 23 Yılda portföyünde #hektaş bulunan Bedelli/bedelsiz bölünme veya Nakit/hisse temettüleri ile 2000x şeklinde yükseliş yaptı. Bunun gibi hisseleri bist30 ve bist50 aralarında bulmak mümkün.

2: Arsa Türkiye son 23 yılda konut büyümesini son güne kadar getirdi. Artan doğal nüfusa ek olarak dış göçmen etkileri ile konut ve arsa fiyatları yağmurda karda sürekli büyüdü. Ekonominin en kötü gününde bile nominal yükselişi altında düşmedi. Ayrıca finansta çok rastladığımız maliyet altına düşme durumu ile hiç karşılaşmadı. Hem devlet hem de özel sektöründe sürekli talep geldi. Bu da arzı kısmadan devam etti. Bu durum Arsa fiyatlarını astronomik yerlere taşıdı. 1500x kat büyüyen yerler ortalama kabul edildi. Bazı noktalarda elde edilen gelirler 5000x kat noktasına örnekler varken bazı şehir veya ilçelerde 100x kat civarında yükseliş gösterdi.  Arsa fiyatları hisse senedi kazancı üstünde olan yerlerin çokluğu var ama yine de ortalamayı düşük alıp 1500x civarında oluşturdum. verileri bulmak için günlerce uğraşmak durumunda kaldığım da bir gerçek. 🙂

3: Otomobil fiyatları da enflasyon üzerinde artış gösterdi 2000 yılında Toyota corolla markalı orta paket bir araç 2500 TL iken şuan 1.000.000 üzerinde . Artış oranı 400x kat olarak değerlendirildi. otomobil lazım olan,  kullanım için gerekli bir araç olduğundan uzun vadede elde tutulan bir aracın bu şekilde kazanç sağlaması pek mümkün değil. amortisman, model değişikliği nedeniyle araçları burada enflasyon üzerinde artış gösterdiğini belirtmek için yazdım. aksi halde garajda sıfır kalan 2000 model bir araç 1.000.000 liraya alıcı bulması zor.

4: Türk insanının En yaygın yatırım aracı altın 2000 de 5,5 lira iken şuan 1800 liraya kadar ulaşarak 327x kat artmıştır.  ons altın #xauusd  ile #usdtry Dolar TL sayesinde bugünkü değerine geldi. 327x kat artarak ortalama enflasyon oranı üzerinde kaldı. 

5: Konut 2000 yılında İstanbul’da oturulabilir bir ev 10.000 TL civarında iken şuan 3.000.000 TL civarında 300x kat artışı görünmekte 23 yılda 300x kat artan bir ürün kira getirisi ile aslında hisse ve arsa üzerinde kar getirmiştir. Fakat konut edinmek kolay olmadığı için bu lüks kazançtan genelde üst kesim fazla yararlanmıştır. Alt ve orta kesim sadece oturacağı evi elde peşinde iken , üst kesim yatırım konusunda avantaj kazanmıştır.

6: #gramgümüş Gümüş 10 kuruştan 21 liraya kadar uzanan yolda 210 kez katlanmış, ve defansif yatırımcıların dikkatini toplamıştır. enflasyon oranı civarında kazanç getirerek yatırımcısına zarar ettirmemiştir.

7: Bist30 da işlem gören çoğu dönemin en çok işlem hacmine sahip olan Garanti Bank Hissesi 2000 de 0,55 TL den 46 liraya geldi 84x kat kazanç sağladı. Bedelli ve bedelsiz , temettü ödemeleri dahildir.

8. İMKB, 3 Ocak 1986’da 19 hisse senedi ile Cağaloğlu’ndaki binasında işleme başladı ve Türk yatırımcılarına agresif kazanç ve zararlar ettirerek bugüne 8 milyon müşteri ile geldi. 1986 dan 2020 yılına kadar 1,5 milyon yatırımcı ile hareket eden borsa 2020-2023 yılları arasında 7 milyon hisse yatırımcısını daha bünyesine kattı. PY/DD değerlerinde rekorlar kırdı. Bist endeksi 2000 yılında 150 iken şuan 7800 civarında bileşik endeks 52 kat arttı. Enflasyon oranı 200k altında kalarak karlı görünmesine rağmen üstün bir seyir izlemedi . Bazı hisseler astronomik kazanç sağlar iken işlem dışına çıkan, ve fiyat durgunluğu olanlar ile birlikte alındığında bu cesaret gerektiren bir yatırım olduğu unutulmadı.

9. listemizin en kötü performansı Dolar TL #usdtry e ait. 2000 yılında 0,60 dan 28 TL ye gelen Dolar TL 45x kat artarak kazanç sağlamış ama ortalama altında kalarak (göreceli kazanç) düşük performans göstermiştir. Beni okuduğunuz için teşekkür ederim.

Serdar AYDOĞAN @geoserdar